{"id":1022,"date":"2020-04-09T00:49:46","date_gmt":"2020-04-08T22:49:46","guid":{"rendered":"http:\/\/mwgarden.wytyk.pl\/?page_id=1022"},"modified":"2020-04-12T03:44:03","modified_gmt":"2020-04-12T01:44:03","slug":"o-szkole","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/te.poznan.pl\/?page_id=1022","title":{"rendered":"PATRON"},"content":{"rendered":"

[vc_row el_id=”zygalski”][vc_column width=”1\/4″][vc_single_image image=”1042″ img_size=”medium” alignment=”center”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″][vc_column_text]Henryk Zygalski<\/span><\/strong>,<\/span> matematyk, wybitny kryptolog, cz\u0142onek nielicznego zespo\u0142u polskich specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy na pocz\u0105tku lat trzydziestych XX wieku dokonali z\u0142amania zasady dzia\u0142ania niemieckiej maszyny szyfruj\u0105cej o nazwie \u201eEnigma\u201d (greckie: ainigma, zagadka, tajemnica; \u0142ac: nieodgadniona tajemnica; niem.: \u00c4nigma). Do zespo\u0142u kryptolog\u00f3w nale\u017celi tak\u017ce Marian Rejewski i Jerzy R\u00f3\u017cycki.<\/p>\n

By\u0142o to przeno\u015bne urz\u0105dzenie mechaniczne w kszta\u0142cie walizki, zawieraj\u0105ce klawiatur\u0119 (jak w maszynie do pisania), uk\u0142ad b\u0119benk\u00f3w szyfruj\u0105cych z 26 literami na obwodzie oraz mechanizm obrotowy. Maszyna umo\u017cliwia\u0142a zar\u00f3wno bardzo szybkie szyfrowanie jak i odczytywanie tre\u015bci. Ponadto zainstalowano w urz\u0105dzeniu \u0142\u0105cznic\u0119 elektroniczn\u0105 o 26 parach gniazdek, kt\u00f3ra wprowadza\u0142a dodatkowe po\u0142\u0105czenia pomi\u0119dzy b\u0119benkami, zwi\u0119kszaj\u0105c w ten spos\u00f3b niewyobra\u017calnie liczb\u0119 szyfr\u00f3w do wyboru u\u017cytkownika (4 x 1026 kombinacji), kt\u00f3ra w miar\u0119 modyfikacji i udoskonalania systemu zwi\u0119ksza\u0142a si\u0119.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Ca\u0142o\u015b\u0107 funkcjonowa\u0142a wi\u0119c na zasadzie elektromechanicznej przy zastosowaniu tzw. szyfr\u00f3w przestawieniowych. Henryk Zygalski urodzi\u0142 si\u0119 15 lipca 1908 roku w Poznaniu w rodzinie Micha\u0142a i Stanis\u0142awy z Kielisz\u00f3w. Rodzice prowadzili pracowni\u0119 krawieck\u0105 przy ulicy Miel\u017cy\u0144skiego 22. Henryk ucz\u0119szcza\u0142 do Gimnazjum \u015bw. Marii Magdaleny (by\u0142y to klasy zreformowanego kursu nauczania). Matur\u0119 zda\u0142 w roku 1926. Odbywa\u0142a si\u0119 jak zwykle w maju, egzaminy pisemne 4-6 maja, a ustne 14 i 15 tego miesi\u0105ca. Przewodnicz\u0105cym komisji egzaminacyjnej by\u0142 dyrektor Dezydery Ostrowski, a w jej sk\u0142ad wchodzili: ks. Julian Janicki, dr Mieczys\u0142aw Micha\u0142kiewicz (j\u0119zyk polski), Kazimierz Pertek (j\u0119zyk \u0142aci\u0144ski), Jan Odro\u0144 (j\u0119zyk grecki), Aleksander Tarnawski (historia), i J\u00f3zef Huss (matematyka i fizyka). Te ostatnie przedmioty nale\u017ca\u0142y do ulubionych dziedzin Zygalskiego. W latach 1926-1931 studiowa\u0142, podobnie jak jego koledzy z zespo\u0142u kryptolog\u00f3w, matematyk\u0119 na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym UP. Jednym z jego mistrz\u00f3w by\u0142 prof. Zdzis\u0142aw Krygowski, wsp\u00f3\u0142organizator wesp\u00f3\u0142 z Oddzia\u0142em II Sztabu G\u0142\u00f3wnego Wojska Polskiego, kursu kryptologicznego, (kt\u00f3ry uko\u0144czyli na Uniwersytecie Pozna\u0144skim wybitni matematycy). Zygalski uczestniczy\u0142 w kursie kryptologicznym jako student III roku. W toku studi\u00f3w ucz\u0119szcza\u0142 tak\u017ce na wyk\u0142ady Krygowskiego, z zakresu algebry wy\u017cszej oraz analizy matematycznej. Ko\u0144cowy egzamin zda\u0142 7 grudnia 1931 roku z wynikiem bardzo dobrym. Stworzy\u0142 metod\u0119 tzw. p\u0142acht, perforowanych szablon\u00f3w, kt\u00f3re nak\u0142adane na siebie pozwala\u0142y mechanicznie znajdowa\u0107 aktualne kombinacje \u201eEnigmy\u201d. By\u0142 te\u017c tw\u00f3rc\u0105 tzw. bomby kryptologicznej, urz\u0105dzenia do poszukiwania wariant\u00f3w szyfru. Po ewakuacji o\u015brodka w Pyrach, na pocz\u0105tku wrze\u015bnia 1939 roku, Zygalski wraz z kolegami pracowa\u0142 w o\u015brodkach dekrypta\u017cowych na terenie Francji (\u201eBruno\u201d pod Pary\u017cem i \u201eCadix\u201d w pobli\u017cu Nimes). W 1943 roku przez Hiszpani\u0119, gdzie by\u0142 wi\u0119ziony, przedosta\u0142 si\u0119 do Wielkiej Brytanii, tam podj\u0105\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w Polskich Si\u0142ach Zbrojnych, przydzielony zosta\u0142 do Batalionu \u0141\u0105czno\u015bci Sztabu Naczelnego Wodza, pracowa\u0142 w Polskim O\u015brodku Radiowywiadu i Dekrypta\u017cu w Boxmoor na przedmie\u015bciach Londynu. Po wojnie by\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 w londy\u0144skiej Szkole Technicznej oraz University of Surrey. \u017bonaty z Berth\u0105 Blofield, by\u0142 bezdzietny. Zmar\u0142 30 sierpnia 1978 roku w Londynie, prochy pochowano na cmentarzu Greenwood Father Commons.[\/vc_column_text][vc_custom_heading text=”POWOJENNE LOSY ENIGMY” google_fonts=”font_family:Open%20Sans%3A300%2C300italic%2Cregular%2Citalic%2C600%2C600italic%2C700%2C700italic%2C800%2C800italic|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal”][vc_column_text]<\/p>\n

\"\"Istniej\u0105cy od 1919 roku i ci\u0105gle ulepszany wynalazek zapocz\u0105tkowa\u0142 rozw\u00f3j nowej generacji urz\u0105dze\u0144. \u201eEnigm\u0119\u201d wprowadzano stopniowo we wszystkich rodzajach broni, jakimi dysponowa\u0142a Reichswehra (si\u0142y zbrojne Republiki Weimarskiej). Najpierw w marynarce wojennej (ju\u017c w 1926 roku). Wkr\u00f3tce polskie s\u0142u\u017cby nas\u0142uchu radiowego po raz pierwszy zauwa\u017cy\u0142y stosowanie nowego szyfru w wojskach l\u0105dowych (15 lipca 1928 roku). Lotnictwo niemieckie wprowadzi\u0142o \u201eEnigm\u0119\u201d 1 sierpnia 1935 roku, a instytucje polityczne i s\u0142u\u017cby specjalne (SS, RSHA itp.) we wrze\u015bniu 1937 roku, policja nieco p\u00f3\u017aniej. Od pa\u017adziernika 1935 roku, a\u017c do zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej trzy cz\u0119\u015bci niemieckich si\u0142 zbrojnych u\u017cywa\u0142y jednolitego typu maszyn szyfruj\u0105cych. Og\u00f3lna liczba maszyn \u201eEnigma\u201d wyprodukowanych dla niemieckich si\u0142 zbrojnych do ko\u0144ca wojny wynosi\u0142a kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy. Samemu tylko lotnictwu dostarczono ich ponad 20 tysi\u0119cy.<\/div>\n
Skutki zastosowania przez Niemcy nowej metody szyfrowania zacz\u0119to odczuwa\u0107 bardzo szybko. Polski radiowywiad nie m\u00f3g\u0142 pocz\u0105tkowo upora\u0107 si\u0119 z wielkim wyzwaniem jakim sta\u0142a si\u0119 \u201eEnigma\u201d. Nie dawa\u0142y pozytywnego wyniku wszystkie znane i dotychczas stosowane metody kryptoanalizy i wkr\u00f3tce prace przerwano. Sprawa sta\u0142a si\u0119 bardzo pilna. Wymaga\u0142a ponadto nowych metod dzia\u0142ania oraz reorganizacji s\u0142u\u017cb wywiadu. Istniej\u0105cym w jego strukturze (Oddzia\u0142 II Sztabu G\u0142\u00f3wnego Wojska Polskiego) Referatem Radiowywiadu kierowa\u0142 mjr Franciszek Pokorny, nast\u0119pnie \u2013 w zwi\u0105zku z reorganizacj\u0105 Referatu \u2013 15 stycznia 1930 r. jego obowi\u0105zki przej\u0105\u0142 mjr (p\u00f3\u017aniej pp\u0142k) Gwido Langer. Nowy szef \u2013 podobnie jak jego poprzednik \u2013 pochodzi\u0142 z Galicji i s\u0142u\u017cy\u0142 dawniej w armii austro \u2013 w\u0119gierskiej. Tam wykszta\u0142cony, doskonale zna\u0142 wi\u0119c zar\u00f3wno j\u0119zyk niemiecki, jak i tamtejsze systemy szyfrowania informacji. W po\u0142owie roku 1931 z po\u0142\u0105czenia referatu Radiowywiadu oraz Szyfr\u00f3w W\u0142asnych powsta\u0142o Biuro Szyfr\u00f3w. Pp\u0142k Langer kierowa\u0142 jednostk\u0105 a\u017c do zako\u0144czenia kampanii wrze\u015bniowej 1939 roku. Biuro Szyfr\u00f3w posiada\u0142o cztery referaty: BS 1 \u2013 szyfry w\u0142asne; BS 2 \u2013 radiowywiad wsch\u00f3d; BS 3 \u2013 szyfry rosyjskie, oraz najwa\u017cniejszy w latach trzydziestych BS 4 \u2013 zajmuj\u0105cy si\u0119 radiowywiadem i szyframi niemieckimi (kierowa\u0142 nim Wielkopolanin, kpt. Maksymilian Ci\u0119\u017cki). W ramach struktury organizacyjnej Biura Szyfr\u00f3w dzia\u0142a\u0142o ponadto siedem radiowych stacji nas\u0142uchowych (Warszawa, Lida, R\u00f3wne, Ko\u0142omyja, Starogard, Pozna\u0144 i Krzes\u0142awice ko\u0142o Krakowa).<\/div>\n
W kierownictwie Referatu Radiowywiadu bardzo szybko zrozumiano, i\u017c kryptolodzy, kt\u00f3rzy dotychczas starali si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 szyfr \u201eEnigmy\u201d, wyspecjalizowani w szyfrach tradycyjnych, nie b\u0119d\u0105 mogli wywi\u0105za\u0107 si\u0119 z nowego zadania. Konieczne by\u0142o zaanga\u017cowanie m\u0142odych pracownik\u00f3w o odpowiednim przygotowaniu teoretycznym, ponadto nie obarczonych rutyn\u0105, kt\u00f3rzy potrafiliby znale\u017a\u0107 nowatorskie sposoby z\u0142amania szyfru.<\/div>\n
Pomys\u0142 mjra Pokornego i kpt. Ci\u0119\u017ckiego polega\u0142 mi\u0119dzy innymi na zastosowaniu w pracach dekrypta\u017cowych metod analizy matematycznej oraz najnowszych osi\u0105gni\u0119\u0107 matematyki teoretycznej z zakresu rachunku prawdopodobie\u0144stwa i kombinatoryki. Konieczne sta\u0142o si\u0119 zatem w\u0142\u0105czenie do prac nad z\u0142amaniem szyfru przedstawicieli \u015brodowiska naukowego. Wybrano Pozna\u0144. Tutaj w\u0142a\u015bnie, w istniej\u0105cym od 1919 roku m\u0142odym jeszcze Uniwersytecie pracowa\u0142 matematyk, prof. Zdzis\u0142aw Krygowski. Podobnie jak wielu jego koleg\u00f3w \u2013 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli Uniwersytetu Pozna\u0144skiego \u2013 wywodzi\u0142 si\u0119 ze \u015brodowiska lwowskiego. Przed podj\u0119ciem pracy w Poznaniu zwi\u0105zany by\u0142 z Politechnik\u0105 Lwowsk\u0105 (mi\u0119dzy innymi w latach 1913 i 1915 by\u0142 dziekanem, a w roku akademickim 1917\/1918 rektorem uczelni). Z chwil\u0105 utworzenia Uniwersytetu Pozna\u0144skiego obj\u0105\u0142 Katedr\u0119 Matematyki, przekszta\u0142con\u0105 p\u00f3\u017aniej w Instytut Matematyczny na Wydziale Filozoficznym (od 1925 roku Wydzia\u0142 Matematyczno-Przyrodniczy). Zorganizowa\u0142 Seminarium Matematyczne i kierowa\u0142 nim do przej\u015bcia w stan spoczynku (1938 r.). W swoich, ciesz\u0105cych si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem student\u00f3w wyk\u0142adach, akcentowa\u0142 znaczenie zastosowania teorii matematycznych do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w praktycznych. Prof. Krygowski przyj\u0105\u0142 propozycj\u0119 podj\u0119cia wsp\u00f3lnych z Oddzia\u0142em II SG dzia\u0142a\u0144.<\/div>\n
Wyb\u00f3r Poznania spowodowany by\u0142 ponadto faktem istnienia w stolicy Wielkopolski odpowiedniego klimatu spo\u0142ecznego i zaplecza intelektualnego. Studenci UP rekrutuj\u0105cy si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci z Wielkopolski i Pomorza, nale\u017celi do pokolenia kt\u00f3re jeszcze w czasach zaborczych ko\u0144czy\u0142o szko\u0142y niemieckie. Nie obca by\u0142a m\u0142odym Polakom niemiecka mentalno\u015b\u0107. Powszechna by\u0142a te\u017c tutaj \u015bwiadomo\u015b\u0107 ci\u0105g\u0142ego zagro\u017cenia p\u0142yn\u0105cego spoza zachodniej granicy, rewizjonistycznych plan\u00f3w niezadowolonych z decyzji wersalskich Niemc\u00f3w. W pozna\u0144skiej uczelni natomiast pr\u0119\u017cnie rozwija\u0142 si\u0119 kierunek bada\u0144 zachodnich i niemcoznawczych. Pracowali tutaj uczeni, kt\u00f3rzy z biegiem lat stali si\u0119 czo\u0142owymi autorytetami tworz\u0105cymi polsk\u0105 my\u015bl zachodni\u0105.<\/div>\n
W Uniwersytecie Pozna\u0144skim zatem postanowiono zorganizowa\u0107 na prze\u0142omie lat 1928\/1929 specjalny kurs kryptologiczny. Prof. Krygowski wybra\u0142 spo\u015br\u00f3d swoich student\u00f3w ostatnich dwu lat grup\u0119 licz\u0105c\u0105 oko\u0142o dwadziestu os\u00f3b. Pr\u00f3cz wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 zdolno\u015bci matematycznych musieli oni biegle w\u0142ada\u0107 j\u0119zykiem niemieckim, by\u0107 lojalnymi obywatelami pa\u0144stwa polskiego oraz posiada\u0107 do\u015b\u0107 trudne do okre\u015blenia, lecz niezb\u0119dne w pracy cechy dobrego kryptologa, m. in. takie jak intuicja, drobiazgowo\u015b\u0107, cierpliwo\u015b\u0107, systematyczno\u015b\u0107 itp. Program kursu obejmowa\u0142 podstawy kryptologii oraz dzia\u0142\u00f3w analizy matematycznej, kt\u00f3re mia\u0142y zastosowanie w tej dziedzinie wiedzy (m. in. permutacje, rachunek prawdopodobie\u0144stwa itp.). Specjalistyczne zaj\u0119cia i wyk\u0142ady prowadzili, pr\u00f3cz prof. Krygowskiego, doje\u017cd\u017caj\u0105cy w tym celu z Warszawy: mjr F. Pokorny, kpt. M. Ci\u0119\u017cki oraz in\u017c. Antoni Palluth. Ten ostatni by\u0142 wraz z bra\u0107mi Danilewiczami, Ludomirem i Stanis\u0142awem Leonardem (wszyscy trzej absolwenci Politechniki Warszawskiej) wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem i wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem Wytw\u00f3rni Radiotechnicznej AVA, utworzonej w 1928 roku, wykonuj\u0105cej zam\u00f3wienia Referatu Radiowywiadu w zakresie produkcji sprz\u0119tu radiotechnicznego. Antoni Palluth, pochodz\u0105cy z podpozna\u0144skich Pobiedzisk, absolwent Gimnazjum \u015bw. Marii Magdaleny, zosta\u0142 wyk\u0142adowc\u0105 tajnych kurs\u00f3w kryptologii wojskowej u schy\u0142ku 1928 roku.<\/div>\n
Kurs kryptologiczny odbywa\u0142 si\u0119 poza normalnym tokiem zaj\u0119\u0107 uniwersyteckich, dwa razy tygodniowo \u2013 wieczorami. Zaj\u0119cia prowadzono w pomieszczeniach dwupi\u0119trowego budynku Komendy Miasta przy ulicy \u015bw. Marcin (obecnie Collegium Historicum), nieopodal pocesarskiego Zamku, kt\u00f3rego parter i podziemia zajmowa\u0142 Uniwersytet. Za\u0142o\u017ceniem szkolenia by\u0142o wy\u0142onienie najzdolniejszych s\u0142uchaczy, kt\u00f3rzy ochotniczo kontynuowa\u0107 p\u00f3\u017aniej mieli swoje prace w zakonspirowanym o\u015brodku wojskowego wywiadu. Kurs wy\u0142oni\u0142 w 1929 roku mniejsz\u0105 grup\u0119 m\u0142odych matematyk\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali zaanga\u017cowani w pozna\u0144skiej ekspozyturze Biura Szyfr\u00f3w Oddzia\u0142u II (budynek Komendy Miasta). Ostatecznie byli to: Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy R\u00f3zycki. Zesp\u00f3\u0142 ten tworzy\u0142 tzw. poligon do\u015bwiadczalny dla zatrudnionych tu absolwent\u00f3w kursu kryptologii. Plac\u00f3wka mia\u0142a charakter eksperymentalno \u2013 szkoleniowy. Wraz z ko\u0144cem 1929 r. podj\u0119to zatem systematyczne prace nad rozwi\u0105zaniem niemieckiego systemu \u201eEnigma\u201d. Radiotelegramy z przechwyconymi szyframi dostarczano z Warszawy przez specjalnego kuriera, lub te\u017c ze stacji nas\u0142uchowej w Poznaniu. Matematycy pracowali w cyklu 12 godzin tygodniowo w dowolnie przez siebie wybranych godzinach. Po up\u0142ywie kilkunastu miesi\u0119cy rezultaty prac okaza\u0142y si\u0119 bardzo obiecuj\u0105ce. Postanowiono je kontynuowa\u0107 w warszawskiej centrali wywiadu.\u00a01 wrze\u015bnia 1932 roku zlikwidowano zatem pozna\u0144sk\u0105 ekspozytur\u0119 Biura Szyfr\u00f3w, a trzech najzdolniejszych kryptolog\u00f3w przeniesiono do stolicy. Pracowali odt\u0105d w Biurze Szyfr\u00f3w Sztabu G\u0142\u00f3wnego, mieszcz\u0105cym si\u0119 w nie istniej\u0105cym dzi\u015b gmachu przy placu Saskim (Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego).<\/div>\n
Tymczasem od 1932 roku zacie\u015bnieniu uleg\u0142a wsp\u00f3\u0142praca pomi\u0119dzy wywiadem polskim i francuskim. Jej zwolennikiem ze strony francuskiej by\u0142 kpt. Gustave Bertrand, oficer Oddzia\u0142u II (Wywiadowczego) sztabu generalnego, specjalista w sprawach radiowywiadu. Od 1930 roku by\u0142 on szefem Sekcji D, zajmuj\u0105cej si\u0119 sprawami nauki, technologii i dekrypta\u017cu. W pa\u017adzierniku 1931 roku francuski wywiad wojskowy zacz\u0105\u0142 otrzymywa\u0107 od pracownika niemieckiego Biura Szyfr\u00f3w (Schiffrierstelle) dokumenty dotycz\u0105ce szyfr\u00f3w niemieckich, mi\u0119dzy innymi tak\u017ce szyfru typu \u201eEnigma\u201d. Informatorem tym by\u0142 Hans Thilo Schmidt (pseudonim Asche). W czasie 19 spotka\u0144 z przedstawicielami wywiadu francuskiego dostarczy\u0142 on instrukcj\u0119 obs\u0142ugi \u201eEnigmy\u201d, instrukcj\u0119 szyfrowania, tablice zawieraj\u0105ce klucze szyfr\u00f3w na lata 1932 i 1933 oraz tekst zaszyfrowany i ten sam tekst otwarty, a tak\u017ce szereg innych, mniejszej wagi dokument\u00f3w dotycz\u0105cych \u201eEnigmy\u201d. W 1934 roku Asche powierzono inne obowi\u0105zki s\u0142u\u017cbowe. Odszed\u0142 z Biura Szyfr\u00f3w, a przekazywanie przez niego dalszych informacji dotycz\u0105cych \u201eEnigmy\u201d sta\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe.<\/div>\n
Materia\u0142y przekazywane Francuzom, chocia\u017c bardzo interesuj\u0105ce, nie zawiera\u0142y \u017cadnych istotnych danych dotycz\u0105cych konstrukcji i sposobu dzia\u0142ania \u201eEnigmy\u201d, stanowi\u0142y bowiem zmienn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ca\u0142ego systemu. Kryptolodzy francuscy nie potrafili dociec istoty skomplikowanej zasady dzia\u0142ania \u201eEnigmy\u201d. Bertrand podj\u0105\u0142 zatem decyzj\u0119 o zaniechaniu prac we Francji i przekazaniu cz\u0119\u015bci posiadanych dokument\u00f3w stronie polskiej, bardziej zaawansowanej w pracach. Nast\u0105pi\u0142o to w czasie dwukrotnych wizyt Bertranda w Warszawie, 7 grudnia 1931 r. oraz w 1932 roku.<\/div>\n
Dostarczone przez wywiad francuski informacje pozwoli\u0142y na potwierdzenie s\u0142uszno\u015bci kierunku badawczego obranego przez polskich kryptolog\u00f3w. Potwierdzi\u0142a si\u0119 nade wszystko teza, i\u017c szyfr niemiecki jest szyfrem maszynowym typu \u201eEnigma\u201d. Z handlow\u0105 wersj\u0105 tego urz\u0105dzenia polski wywiad zapozna\u0142 si\u0119 szczeg\u00f3\u0142owo ju\u017c w styczniu 1929 roku. Posiadano jego kompletn\u0105 dokumentacj\u0119. Nie ulega\u0142o jednak\u017ce w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c wersja u\u017cywana w armii niemieckiej by\u0142a bardziej skomplikowana. Zdawano sobie tak\u017ce spraw\u0119 z faktu i\u017c kryptolodzy niemieccy ci\u0105gle udoskonalali system kodowania i przekazywania informacji. W celu u\u0142atwienia i przyspieszenia dalszych prac zdecydowano si\u0119 zakupi\u0107 w Niemczech \u201eEnigm\u0119\u201d s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do cel\u00f3w \u201ecywilnych\u201d, stosowan\u0105 m. in. w przedsi\u0119biorstwach handlowych. Zakupu dokona\u0142 in\u017c. Palluth w imieniu firmy AVA.<\/div>\n
W drugiej po\u0142owie 1932 roku prace pozna\u0144skich kryptolog\u00f3w wysz\u0142y z fazy teoretycznych eksperyment\u00f3w. Pierwszym sukcesem by\u0142o rozwi\u0105zanie czteroliterowego kodu morskiego u\u017cywanego w Kriegsmarine (Marynarka Wojenna) stosunkowo ma\u0142o skomplikowanego. By\u0142y to bowiem cyklicznie powtarzane wiadomo\u015bci z elementami sta\u0142ymi o charakterze meteorologicznym.<\/div>\n
W ostatnich dniach grudnia 1932 roku odczytano po raz pierwszy w ca\u0142o\u015bci tajn\u0105 depesz\u0119 Reichswehry. By\u0142 to sukces \u015bwiadcz\u0105cy jednoznacznie, i\u017c szyfr \u201eEnigmy\u201d zosta\u0142 z\u0142amany. Wkr\u00f3tce, w styczniu 1933 r. matematycy z Poznania mogli zameldowa\u0107 prze\u0142o\u017conym o ca\u0142o\u015bciowym rozwi\u0105zaniu problemu maszyny szyfruj\u0105cej \u201eEnigma\u201d. Kolejnym etapem prac by\u0142o zbudowanie w firmie AVA polskich replik urz\u0105dzenia. Po kilku latach dalszych udoskonale\u0144, wobec zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 wojny, w dniach 24-26 lipca 1939 roku, w zakonspirowanym o\u015brodku w Pyrach pod Warszaw\u0105 z polskimi dokonaniami zapoznano kryptoanalityk\u00f3w francuskich i angielskich, przekazuj\u0105c ponadto aliantom po jednym egzemplarzu \u201eEnigmy\u201d.<\/div>\n
Osi\u0105gni\u0119cia pozna\u0144skich matematyk\u00f3w mia\u0142y olbrzymie znaczenie w czasie II wojny \u015bwiatowej i wp\u0142yn\u0119\u0142y znacz\u0105co na jej ostateczny rezultat. Umo\u017cliwi\u0142y odczytywanie przez alianckich sojusznik\u00f3w tajnych informacji wojskowych Trzeciej Rzeszy i wielokrotne uprzedzanie niemieckich poczyna\u0144 militarnych i politycznych. Ocenia si\u0119, i\u017c dzi\u0119ki temu uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 wielu strat i skr\u00f3ci\u0107 wojn\u0119 w Europie o co najmniej kilka lat. Pozna\u0144scy matematycy byli nie tylko pionierami naukowych metod kodowania danych oraz wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcami i prekursorami informatyki. To ich prace sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 do skonstruowania przez Brytyjczyk\u00f3w pierwszego w dziejach komputera (1943 r.), s\u0142u\u017c\u0105cego pocz\u0105tkowo do dekrypta\u017cu.<\/div>\n
Swoistym podsumowaniem dokona\u0144 pozna\u0144skich matematyk\u00f3w i kryptolog\u00f3w jest jak\u017ce adekwatna ocena ich pracy dokonana przez osob\u0119 najbardziej w tej sprawie kompetentn\u0105. Gustave Bertrand \u2013 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z m\u0142odymi Polakami przez lat kilkana\u015bcie (od 1939 r. by\u0142 na terenie Francji ich bezpo\u015brednim zwierzchnikiem) \u2013 napisa\u0142 bowiem: \u201e\u2026 polskim kryptologom, im wy\u0142\u0105cznie przypada ca\u0142a zas\u0142uga, ca\u0142a chwa\u0142a. Dzi\u0119ki ich wiedzy i ich wytrwa\u0142o\u015bci tak wielkiej, \u017ce nie znajdzie si\u0119 r\u00f3wnej w \u017cadnym kraju \u015bwiata, uda\u0142o si\u0119 doprowadzi\u0107 t\u0119 niewiarygodn\u0105 przygod\u0119 do technicznego sukcesu\u2026\u201d.<\/div>\n

[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row el_id=”zygalski”][vc_column width=”1\/4″][vc_single_image image=”1042″ img_size=”medium” alignment=”center”][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″][vc_column_text]Henryk Zygalski, matematyk, wybitny kryptolog, cz\u0142onek nielicznego zespo\u0142u polskich specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy na pocz\u0105tku lat trzydziestych XX wieku dokonali z\u0142amania zasady dzia\u0142ania niemieckiej maszyny szyfruj\u0105cej o nazwie \u201eEnigma\u201d (greckie: ainigma, zagadka, tajemnica; \u0142ac: nieodgadniona tajemnica; niem.: \u00c4nigma). Do zespo\u0142u kryptolog\u00f3w nale\u017celi tak\u017ce Marian Rejewski i Jerzy R\u00f3\u017cycki. By\u0142o to przeno\u015bne…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1022","page","type-page","status-publish","hentry","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/te.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1022","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/te.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/te.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/te.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/te.poznan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1022"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/te.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1022\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1412,"href":"https:\/\/te.poznan.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1022\/revisions\/1412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/te.poznan.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1022"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}